RỐI LOẠN XỬ LÍ CẢM GIÁC
SENSORY PROCESSING DISORDERS - SPD
Vì sao trẻ tự kỷ có sở thích cảm giác khác thường?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Các biểu hiện:
Chạy tới chạy lui, nhảy trên nệm, sàn nhún, quay tròn, đong đưa, lên xuống cầu thang - thang máy - thang cuốn, leo trèo;
Thích ngồi trên xe ô tô, thích chơi các trò chơi cảm giác mạnh như tung lên cao, đưa lên đưa xuống, xích đu, cầu tuột, đu quay, leo núi, trồng chuối, chúi đầu…;
Hai chân và hai tay không kiểm soát khi ngồi yên hoặc ngược lại, có những trẻ chỉ ngồi hoặc nằm trên sàn nhà, không muốn đi một mình, chỉ đi men tường hoặc dắt đi hoặc tự lết, đi nhón gót…;
Sờ chạm cầm đồ vật, quăng, ném, đập, gõ, chà…vò tóc, xé giấy, cầm kéo cắt, nhồi bột/ đất sét, thích ôm chặt, mặc quần áo bó sát, chui vào trong các góc chật hẹp, chơi trò chơi quấn mền; Ngược lại, có những trẻ né tránh không mặc quần áo chật hoặc các chất liệu cứng, không thích ai sờ hoặc ôm trẻ, sợ các vật nhớt dính, sợ cắt móng tay, cắt tóc, gội đầu ... ;
Thích vỗ tay, ít biết đau khi bị té ngã hoặc va chạm đồ vật;
Bốc đồ cho vào miệng, nghiến răng, gõ răng, massage, thích sờ cát, chơi dưới nước…
Nhìn các vật có ánh sáng lấp lánh như đèn trang trí nhấp nháy, kim tuyến hoặc các vật có chuyển động nhanh và quay tròn như quạt trần, quay bánh xe, các hình ảnh động trong TV, IPAD, smartphone…;
Đóng mở cửa, bật tắt công tắc điện (đèn, quạt), lật các trang sách liên tục, vẫy/ búng tay trước mặt,…
Xếp hàng đồ chơi/ đồ vật theo hàng dài hoặc chồng lên cao;
Hay nghiêng đầu để nhìn đồ vật hay nhìn mọi người;
Sợ ánh sáng;
Tránh giao tiếp mắt…
Tạo âm thanh đưa lên tai để nghe, như: đưa các tờ giấy vò vò tạo ra tiếng sột soạt, lắng nghe các âm thanh phát ra từ các con vật có gắn kèn, thích âm nhạc; Ngược lại, có thể sợ tiếng máy xay sinh tố, tiếng khoan tường, âm thanh lớn, chuông chùa/nhà thờ, còi xe cấp cứu…
Không phản ứng khi được gọi tên, thờ ơ với tiếng nói của người khác;
Ăn xà phòng, gạo, vữa trát tường, các loại thức ăn chiên giòn, cứng, thức ăn có vị đậm đà, lạnh, cay, ngọt… hoặc không thích thức ăn nhão, mềm.
Ngửi các đồ vật, đồ chơi, thức ăn, tóc của người khác…
----------------------------------------------------------------------------------------------------
Đó là các dấu hiệu RỐI LOẠN XỬ LÝ CẢM GIÁC (Sensory Processing Disoders- SPD) do tổn thương/ khiếm khuyết các vùng cảm giác ở não bộ mà chưa tìm ra nguyên nhân qua các bằng chứng cận lâm sàng.
Hầu hết các trẻ tự kỷ đều có rối loạn xử lý cảm giác từ mức độ từ nhẹ đến nghiêm trọng.